Przejdź do treści

02_2018

RYNEK KART > RAPORT NBP

Październik 2018 r.
Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2018 r.

Departament Systemu Płatniczego Warszawa, 2018 r.

Spis treści
   1. Streszczenie 1
   2. Liczba kart płatniczych 4
       2.1. Ogólna liczba kart 4
       2.2. NBP Karty płatnicze w podziale na rodzaje według systemów kartowych 4
       2.3. Karty płatnicze w podziale na rodzaje według sposobu rozliczania transakcji 5
           2.3.1. Karty debetowe 6
           2.3.2. Karty kredytowe 7
           2.3.3. Karty obciążeniowe 8
           2.3.4. Karty przedpłacone 9
       2.4. Karty płatnicze w podziale na rodzaje według technologii zapisu danych 9
       2.5. Karty płatnicze zbliżeniowe 11
   3. Transakcje z wykorzystaniem kart płatniczych 13
       3.1. Liczba transakcji 13
       3.2. Wartość transakcji 15
       3.3. Transakcje   bezgotówkowe 16
           3.3.1. Dane pochodzące z sektora bankowego 16
           3.3.2. Dane od agentów rozliczeniowych 18
       3.4. Transakcje zbliżeniowe kartami płatniczymi 21
   4. Infrastruktura rynku kart płatniczych 24
       4.1. Bankomaty 24
       4.2. Akceptanci 26
       4.3. Punkty  handlowo-usługowe 27
       4.4. Terminale POS 27
       4.5. Punkty oferujące wypłaty sklepowe (cash back) 29
Załącznik 1. Liczba kart płatniczych 32
Załącznik 2. Liczba transakcji kartami 33
Załącznik 3. Wartość transakcji kartami 34
Załącznik 4. Bezgotówkowe oraz gotówkowe transakcje kartami płatniczymi 35
Załącznik 5. Karty płatnicze zbliżeniowe 36
Załącznik 6. Wypłaty gotówki w bankomatach oraz wypłaty sklepowe (cash back) 37
Załącznik 7. Rynek akceptacji kart płatniczych wg danych od agentów rozliczeniowych 38
Spis  wykresów 39


   1. Streszczenie


Na koniec II kwartału 2018 r. znajdowało się na rynku polskim 40,2 mln kart płatniczych, to jest o 658 tys. kart więcej niż w marcu 2018 r. (wzrost o 1,7%). Faktem wartym podkreślenia jest zwięk- szenie liczby kart płatniczych i przekroczenie symbolicznego progu 40 milionów kart w Polsce.

Podstawową kategorią kart w Polsce są karty debetowe (78,8%). Łączna liczba kart debetowych wyniosła 31,7 mln szt. i zwiększyła się o 656 tys. (wzrost o 2%). Drugą kategorią kart najczęściej
spotykanych w Polsce są karty kredytowe (14,6%), których łączna liczba wyniosła w Polsce 5,9 mln
szt. Liczba kart kredytowych na przestrzeni II kwartału 2018 r. zwiększyła się o 611 sztuk (wzrost
o 0,01%). Ten minimalny wzrost wpisuje się w dotychczas obserwowany trend bardzo niewielkich
zmian w liczbie wyemitowanych kart kredytowych.

Charakterystycznym zjawiskiem obserwowanym na rynku polskim jest dalszy wzrost liczby kart zbliżeniowych. Na koniec czerwca 2018 r. w Polsce było ich 32,9 mln szt. Na przestrzeni kwartału liczba kart zwiększyła się o 996 tys. szt. Na koniec II kwartału 2018 r. udział kart zbliżeniowych w ogólnej liczbie kart płatniczych stał się rekordowo wysoki i wynosił 81,7% (w poprzednim kwar- tale wynosił 80,6%).

Według danych z banków, w II kwartale 2018 r. odnotowano wzrost liczby oraz wartości transakcji przeprowadzonych przy użyciu kart płatniczych. Przeprowadzono 1,36 mld transakcji kartami płatniczymi (wzrost o 12%) o łącznej wartości 179,1 mld zł (wzrost o 11%). W II kwartale 2018 r. pojedyncza transakcja dokonana przy użyciu karty płatniczej wynosiła średnio 132 zł (czyli bez zmian w stosunku do poprzedniego kwartału). Karta płatnicza posłużyła klientom na przestrzeni kwartału do realizacji średnio 34 transakcji gotówkowych, jak i bezgotówkowych (w poprzednim kwartale wskaźnik wyniósł 31).

W II kwartale 2018 r. przy użyciu kart przeprowadzono 1,17 mld transakcji bezgotówkowych, co w porównaniu do poprzedniego kwartału stanowiło wzrost o 12%. Transakcje bezgotówkowe sta- nowiły 86,3% łącznej liczby wszystkich transakcji kartami (pozostałe 13,7% wszystkich transakcji stanowiły transakcje gotówkowe, czyli wypłaty z bankomatów, kas banku lub wypłaty sklepowe
(cash back)). Wartość transakcji bezgotówkowych wyniosła 76 mld zł (co stanowi wzrost o 11% w porównaniu do poprzedniego kwartału). Karta płatnicza została wykorzystana do realizacji płatności bezgotówkowych średnio 29 razy (w poprzednim kwartale 26 razy). Pojedyncza płatność bezgotówkowa wynosiła średnio 65 zł (tyle samo co w poprzednim kwartale).

Na koniec czerwca 2018 r. liczba terminali POS w Polsce wynosiła 704,9 tys., czyli w kwartale przy- było 50 tys. nowych urządzeń, co stanowi wzrost o 8%. Warto podkreślić, iż liczba terminali stale


wzrasta i w II kwartale 2018 r. przekroczyła kolejny znaczący próg wielkości tj. osiągnęła poziom powyżej 700 tys. urządzeń.


Na przestrzeni II kwartału 2018 r., liczba działających akceptantów wyposażonych w terminale POS zwiększyła się do poziomu 304,3 tys. (wzrost o 12%). Nastąpił także wzrost liczby punktów handlowo-usługowych, które są przystosowane do akceptacji kart płatniczych. Na koniec czerwca 2018 r. punktów tego typu było 505,9 tys., czyli w porównaniu do marca 2018 r. więcej o 33 tys. (wzrost o 7%).

Rozwój rynku akceptacji następuje także pod względem przystosowania do korzystania przez klientów z płatności zbliżeniowych. Na podstawie danych pozyskanych przez NBP od agentów rozliczeniowych, na koniec czerwca 2018 r. w Polsce było 697,7 tys. terminali wyposażonych w funkcję zbliżeniową. Wskaźnik udziału terminali zbliżeniowych do wszystkich urządzeń typu
POS był rekordowo wysoki i wyniósł 99%.
Warto podkreślić, iż w II kwartale 2018 r. średnia wartość pojedynczej transakcji zbliżeniowej wy- niosła 51,2 zł. W poprzednim kwartale wskaźnik wynosił 50,7 zł, czyli po raz kolejny przekroczył
granicę 50 zł. Wzrost średniej wartości transakcji zbliżeniowych świadczy o tym, że powszechność
wykorzystywania płatności zbliżeniowych odnosi się nie tylko do płatności niskokwotowych (o
wartości poniżej 50 zł), lecz także do płatności na wyższe kwoty, przekraczające 50 zł, powyżej
której wymagane jest również podanie kodu PIN.

Agenci rozliczeniowi w II kwartale 2018 r. zrealizowali ponad 1,2 mld transakcji bezgotówkowych na łączną kwotę 74,6 mld zł. W II kwartale br. zarówno liczba, jak i wartość transakcji była większa niż w kwartale poprzednim. W obu przypadkach odnotowano wzrosty na poziomie 13%.

Odmienną kategorią płatności bezgotówkowych obsługiwanych przez agentów rozliczeniowych są płatności w Internecie. W II kwartale 2018 r. kartami płatniczymi w Internecie zrealizowano 17,5 mln transakcji. Wartość łączna transakcji opiewała na kwotę 2,9 mld zł. W II kwartale 2018 r. za-
równo liczba , jak i wartość transakcji internetowych była wyższa niż we wcześniejszym kwartale (odpowiednio wzrost o 7% oraz o 10%).

Trend spadkowy liczby bankomatów widoczny w ostatnich miesiącach uległ zatrzymaniu. Na przestrzeni II kwartału 2018 r. liczba bankomatów uległa zwiększeniu o 97 urządzeń (wzrost o 0,4%). W Polsce na koniec czerwca 2018 r. było 23.303 bankomatów.

Równocześnie transakcji wypłat z bankomatów było więcej pod względem liczby (wzrost o 9%) i pod względem wartości (wzrost o 11,5%). Liczba przeprowadzonych wypłat gotówki z bankoma- tów wyniosła 172,7 mln transakcji o łącznej wartości 85,1 mld zł. Wypłata w bankomacie średnio wynosiła 493 zł, czyli była większa niż w kwartale poprzednim (482 zł). Wzrósł także wskaźnik


liczby wypłat realizowanych średnio dziennie w przeliczeniu na jeden bankomat. I tak, nastąpiła zmiana z poziomu 76 do poziomu 81 transakcji na przestrzeni ostatniego kwartału.

Na koniec czerwca 2018 r. placówek handlowo-usługowych, w których klienci mogli zrealizować usługę wypłaty sklepowej było 156,4 tys. W II kwartale 2018 r. liczba placówek zwiększyła się o 18 tys. (wzrost o 13%). W II kwartale 2018 r. klienci dokonali 4,5 mln wypłat sklepowych, czyli o 616 tys. więcej niż w kwartale poprzednim, co stanowi wzrost o 16%. Łączna wartość wypłat skle- powych wyniosła 507,6 mln zł i w porównaniu do poprzedniego kwartału wzrosła o kwotę 68 mln zł (wzrost o 16%). Średnia wartość pojedynczej wypłaty sklepowej wyniosła 112 zł (bez zmian w porównaniu do poprzedniego kwartału).



   2. Liczba kart płatniczych


       2.1. Ogólna liczba kart


Według danych z banków, na koniec czerwca 2018 r. na polskim rynku znajdowało się w obiegu 40,2 mln kart płatniczych, to jest o 658 tys. kart więcej niż w marcu 2018 r., co stanowiło wzrost o 1,7%. Po raz pierwszy liczba kart wyemitowanych w Polsce przekroczyła próg 40 milionów. Ob- serwowana od lat tendencja wzrostowa spowodowała, iż liczba kart na przestrzeni ostatnich 10 lat
wzrosła niemal 1,5-krotnie (z poziomu 28 mln kart w 2008 r.), a na przestrzeni ostatnich 14 lat wzrosła ponad 2,5 –krotnie (z poziomu 15,5 mln kart w 2004 r.) (wykres nr 2.1 ).


Wykres 2.1 Liczba kart płatniczych (w mln szt.) w Polsce na koniec kolejnych kwartałów od 2004 r.



Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

       2.2. Karty płatnicze w podziale na rodzaje według systemów kartowych
Pozycję dominującą na rynku polskim, jeśli chodzi o organizacje płatnicze, nadal utrzymuje orga- nizacja VISA, do której należy 54,6% wydanych w Polsce kart płatniczych, natomiast drugie miej-
sce – z 44,4% udziałem w rynku – zajmuje organizacja Mastercard, co zaprezentowano na wykresie
nr 2.2. W II kwartale 2018 r. udział kart Mastercard zwiększył się o 0,2 punktu procentowego. Na
koniec czerwca 2018 r. udział pozostałych kart, w tym głównie kart własnych banków, wyniósł 1%.



Wykres 2.2 Struktura wydanych kart według poszczególnych systemów kartowych - stan na ko- niec I oraz II kwartału 2018 r.

2018 Q1 2018 Q2


Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

       2.3. Karty płatnicze w podziale na rodzaje według sposobu rozliczania transakcji


Strukturę wydanych kart w podziale na karty debetowe, kredytowe, przedpłacone i obciążeniowe na koniec I oraz II kwartału 2018 r. przedstawiono na wykresie nr 2.3. Podobnie jak we wcześniej- szych okresach, spośród wydanych kart największy udział (78,8%) miały karty debetowe, których na koniec czerwca 2018 r. było 31,7 mln szt., a na drugiej pozycji (14,6%) znalazły się karty kredy- towe w liczbie 5,857 mln szt. Karty przedpłacone, których na koniec czerwca br. było w obiegu 2,448 mln szt., stanowiły 6,1% udziału w rynku. Najmniej liczną kategorią obecną na rynku są karty obciążeniowe, których w obiegu było 0,234 mln, co stanowiło 0,6% udziału w rynku.

Wykres 2.3 Struktura wydanych kart w podziale na karty debetowe, kredytowe, obciążeniowe oraz przedpłacone - stan na koniec I oraz II kwartału 2018 r.

2018 Q1 2018 Q2



           2.3.1. Karty debetowe


Karty debetowe charakteryzują się tym, iż umożliwiają dokonywanie zakupów lub wypłatę go- tówki tylko do wysokości środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Transakcje wykony-
wane przy użyciu kart debetowych (z wyjątkiem transakcji realizowanych z wykorzystaniem funkcji zbliżeniowej w trybie off-line) są autoryzowane, tzn. że przy każdym użyciu karty weryfi- kowana jest karta płatnicza i posiadacz karty (np. przez podanie kodu PIN) oraz dostępność środ-
ków zgromadzonych na rachunku bankowym. Karty debetowe są wydawane przez większość banków standardowo w pakiecie do każdego otwieranego rachunku oszczędnościowo-rozlicze-
niowego.

W II kwartale 2018 r. liczba kart debetowych wyniosła 31,7 mln szt. (wykres nr 2.4), czyli w po- równaniu do kwartału poprzedniego zwiększyła się o 656 tys. (wzrost o 2,1%). Udział kart debe- towych w rynku kart płatniczych stanowi zdecydowanie dominującą część i wyniósł 78,8% i ko- lejny raz z rzędu na przestrzeni kwartału zwiększył się o 0,4 punktu procentowego (wykres nr 2.3).


Wykres 2.4 Liczba kart debetowych na koniec kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r.


Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

           2.3.2. Karty kredytowe

Druge pod względem liczebności są karty kredytowe. Są to karty umożliwiające posiadaczowi skorzystanie z oferowanego przez bank limitu kredytowego. Zazwyczaj banki wyznaczają tzw. okres bezodsetkowy, w którym klient może dokonywać płatności, korzystając z nieoprocentowa-
nego kredytu. Na okres bezodsetkowy składa się miesięczny okres rozliczeniowy (28-31 dni) i okres na spłatę zadłużenia bez odsetek (około 20-25 dni, w zależności od banku i rodzaju karty). Posiadanie karty kredytowej nie wiąże się z koniecznością otwarcia rachunku bieżącego w banku
wydającym kartę kredytową.


Na koniec czerwca 2018 r. łączna liczba kart kredytowych wyniosła 5,856 mln szt. W II kwartale 2018 r. liczba kart kredytowych w stosunku do końca poprzedniego kwartału zwiększyła się bar- dzo nieznacznie o 611 sztuk, co stanowiło minimalny wzrost o 0,01% (wykres nr 2.
Na koniec czerwca 2018 r. w Polsce wartość kredytów zaciągniętych na karty kredytowe wyniosła 14,165 mld zł, tj. od marca 2018 r. zwiększyła się o 389 mln zł (wzrost o 2,8%).

Równocześnie na koniec czerwca 2018 r. wskaźnik udziału kredytów zagrożonych w ogólnej war- tości kredytów udzielonych za pośrednictwem kart kredytowych wyniósł 8,7% (czyli był niższy niż w marcu br., gdy wynosił 8,8%). Wielkość wskaźnika kredytów zagrożonych na kartach kre- dytowych na przestrzeni kolejnych miesięcy od stycznia 2017 r. przedstawiono na wykresie nr 2.6.


Wykres 2.6 Wskaźniki udziału kredytów zagrożonych w wybranych kategoriach kredytów w ko- lejnych miesiącach od stycznia 2017 r.



Źródło: Departament Stabilności Finansowej, NBP


           2.3.3. Karty obciążeniowe


Karty obciążeniowe (zwane również „charge”) pozwalają na korzystanie z przyznanego miesięcz- nego limitu kredytowego. Rachunek posiadacza karty obciążeniowej jest obciążany przez bank –
z reguły raz w miesiącu – kwotą należności wykorzystania limitu kredytowego. Na koniec czerwca 2018 r. liczba kart obciążeniowych wynosiła 233,9 tys. szt. i była o 5 tys. mniejsza niż na koniec marca br., co stanowiło spadek o 2,1% (wykres nr 2.7). Udział kart typu charge w rynku kart płatniczych wyniósł 0,6%, czyli pozostał bez zmian w porównaniu do poprzedniego kwartału.


Wykres 2.7 Liczba kart obciążeniowych na koniec kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r.



Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych


           2.3.4. Karty przedpłacone

Karty przedpłacone (z ang. prepaid cards) umożliwiają dokonywanie płatności z wykorzystaniem środków dostępnych na przypisanym do karty rachunku płatniczym. Przed użyciem karty rachu-
nek ten należy zasilić środkami, np. poprzez polecenie przelewu zlecone w serwisie bankowości internetowej lub w formie wpłaty gotówki w oddziale banku.

Na koniec czerwca 2018 r. liczba kart przedpłaconych wynosiła 2,448 mln szt. i była o 6,2 tys. więk- sza niż na koniec marca br., co stanowiło wzrost o 0,3% (wykres nr 2.8). Udział kart przedpłaco- nych w rynku kart płatniczych wyniósł 6,1%, czyli w porównaniu do poprzedniego kwartału zmniejszył się o 0,1 punktu procentowego.


Wykres 2.8 Liczba kart przedpłaconych na koniec kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r.



Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

       2.4. Karty płatnicze w podziale na rodzaje według technologii zapisu danych

Strukturę wydanych kart w podziale na karty wyposażone tylko w pasek magnetyczny, karty z pa- skiem magnetycznym i mikroprocesorem (tzw. karty hybrydowe), karty wyposażone tylko w mi-
kroprocesor oraz karty wirtualne na koniec I oraz II kwartału 2018 r. ilustruje wykres nr 2.9.



Wykres 2.9 Struktura kart w podziale według technologii zapisu danych w  I oraz II kwartale 2018 r.

2018 Q1 2018 Q2























Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

Kart hybrydowych, tj. wyposażonych zarówno w pasek magnetyczny, jak i mikroprocesor, na ko- niec czerwca 2018 r. było w obiegu 37,1 mln szt. Karty hybrydowe są dominującą kategorią kart na rynku polskim, stanowiąc 92,1% (wykres nr 2.9). W porównaniu do poprzedniego kwartału nastą- piło zwiększenie liczby tego typu kart o 538 tys. sztuk, czyli wzrost o 1,5% (wykres nr 2.10).


Wykres 2.10 Liczba kart z paskiem magnetycznym i z mikroprocesorem na koniec kolejnych kwar- tałów od II kwartału 2016 r.




















Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych


W omawianym okresie nieznacznie zmniejszyła się liczba kart wyposażonych wyłącznie w pasek magnetyczny. Na koniec czerwca 2018 r. liczba kart wyposażonych tylko w pasek magnetyczny wynosiła 2,02 mln szt. i w porównaniu do poprzedniego kwartału zwiększyła się o 12 tys., co sta- nowi wzrost o 0,6% (wykres nr 2.11). Na koniec czerwca 2018 r. udział w rynku kart wyposażonych wyłącznie w pasek magnetyczny wyniósł 5% (wykres nr 2.9).

Wykres 2.11 Liczba kart tylko z paskiem magnetycznym na koniec kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r.



Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych



Od 2004 roku na rynku polskim występują tzw. karty wirtualne, służące wyłącznie do dokonywa- nia płatności za pośrednictwem Internetu. Na koniec II kwartału 2018 r. liczba kart wirtualnych kształtowała się na poziomie 675,5 tys. W porównaniu do poprzedniego kwartału liczba kart zwiększyła się o 119 tys. kart (wzrost o 21%). Na koniec czerwca 2018 r. udział tych kart w ogólnej liczbie kart wynosił 1,7% (w poprzednim kwartale stanowił 1,4%).
W II kwartale 2018 r. liczba kart wyposażonych tylko w mikroprocesor EMV zmniejszyła się o 2,5 tys. (spadek o 0,5%), osiągając łączną liczbę 469,6 tys. Udział tych kart w ogólnej liczbie wyda- nych kart nadal jednak pozostaje niewielki i w analizowanym okresie wyniósł 1,2%.

Szczegółowe dane dotyczące kategorii wydanych kart prezentuje tabela nr 1 (str. 33).

       2.5. Karty płatnicze zbliżeniowe

Przełomowym etapem rozwoju rynku polskiego było upowszechnienie  nowej formy płatności z wykorzystaniem zbliżeniowej karty płatniczej. Transakcje zbliżeniowe odbywają się bezstykowo (konieczne jest tylko zbliżenie karty do terminala), a przy płatnościach poniżej 50 zł nie jest wyma-
gane podanie kodu PIN lub złożenie podpisu posiadacza karty. Transakcje zbliżeniowe są możliwe dzięki nowej technologii, która wykorzystuje umieszczony w karcie miniaturowy układ scalony


oraz wbudowaną antenę radiową. W systemie VISA karty zbliżeniowe to karty PayWave, nato- miast w systemie Mastercard karty takie noszą nazwę PayPass.

Na koniec II kwartału 2018 r., wg danych przekazanych przez banki w raportach kwartalnych, na rynku polskim znajdowało się w obiegu ok. 32,9 mln kart z funkcją zbliżeniową, co przełożyło się na rekordowo wysoki udział w całości rynku kart płatniczych na poziomie 81,7% ( w poprzednim kwartale stanowiło 80,6%). Liczba kart zbliżeniowych, w porównaniu do kwartału poprzedniego, zwiększyła się o 996 tys. szt., co stanowiło wzrost o 3,1%. Liczbę kart zbliżeniowych oraz udział, jaki stanowią w liczbie wszystkich kart płatniczych wyemitowanych na rynku polskim na prze- strzeni kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r., przedstawia wykres nr 2.12.

Wykres 2.12 Liczba wyemitowanych kart zbliżeniowych oraz udział kart zbliżeniowych w liczbie wszystkich kart płatniczych na koniec kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r.





Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych



   3. Transakcje z wykorzystaniem kart
płatniczych


       3.1. Liczba transakcji


Według danych z banków, w II kwartale 2018 r. przeprowadzono przy użyciu kart płatniczych 1,356 mld transakcji (gotówkowych oraz bezgotówkowych). W porównaniu do poprzedniego kwartału odnotowano zwiększenie liczby transakcji o 140,7 mln, co stanowiło wzrost o 12% (wy- kres nr 3.1). Porównując do analogicznego kwartału w roku ubiegłym, liczba przeprowadzonych transakcji wzrosła o 16,9%.

Wykres 3.1 Liczba (w mln) transakcji kartami w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.



Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych
W II kwartale 2018 r. - analogicznie jak w kwartale poprzednim - przeważająca większość transak- cji, tj. 91,5%, była dokonywana kartami debetowymi. Mniej liczne były transakcje dokonywane kartami kredytowymi (7,9%), kartami przedpłaconymi (0,4%) oraz kartami obciążeniowymi (0,2%) (wykres nr 3.2). Zmiany w rozkładzie procentowym w porównaniu do kwartału poprzedniego są nieznaczne.



Wykres 3.2 Struktura liczby przeprowadzonych transakcji przy użyciu kart w I oraz II kwartale 2018 r.

2018 Q1 2018 Q2


















Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

Do kategorii transakcji kartowych, o których informacje są przekazywane przez banki do NBP, zaliczają się wszystkie rodzaje transakcji, jakie można było przeprowadzić przy użyciu karty, np. wypłata gotówki z bankomatu, wypłata gotówki w kasie banku, usługa wypłaty sklepowej (cash
back), płatności bezgotówkowe w punktach handlowo-usługowych i płatności bezgotówkowe za pośrednictwem Internetu. Przedstawiane dane obejmują wszystkie operacje dokonane przy uży- ciu kart wydanych przez banki swoim klientom, zarówno na terenie kraju, jak i poza jego grani-
cami. Transakcje bezgotówkowe stanowiły 86,3% liczby wszystkich transakcji kartowych (wykres nr 3.3). Na przestrzeni ostatniego roku wskaźnik ten wzrósł o 2,7 punktu procentowego.


Wykres 3.3 Udział transakcji bezgotówkowych i gotówkowych w ogólnej liczbie transakcji przeprowa- dzonych przy użyciu kart płatniczych w II kwartale 2017 r. oraz 2018 r.





Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych


       3.2. Wartość transakcji


W II kwartale 2018 r. przy użyciu kart dokonano transakcji na łączną kwotę 179,1 mld zł. W po- równaniu do poprzedniego kwartału ich wartość zwiększyła się o 18,2 mld zł, co stanowi wzrost o 11,3%). Natomiast na przestrzeni ostatniego roku wartość transakcji kartami zwiększyła się o 9,3% (wykres nr 3.4).


Wykres 3.4 Wartość (w mld zł) transakcji kartami w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.



Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

Nadal dominują transakcje gotówkowe w ogólnej wartości transakcji przeprowadzonych przy użyciu kart płatniczych. Jako transakcje gotówkowe rozumiane są wypłaty gotówkowe z banko- matów, wypłaty z kas banków oraz wypłaty sklepowe cash back. Udział transakcji gotówkowych
wyniósł 57,6% a przestrzeni ostatniego roku wskaźnik ten zmniejszył się o 2,8 punktu procento- wego (wykres 3.5).


Wykres 3.5 Udział wartości transakcji bezgotówkowych i gotówkowych przeprowadzonych przy użyciu kart płatniczych w II kwartale 2017 r. oraz 2018 r.



















Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych


W II kwartale 2018 r. udział wartości transakcji bezgotówkowych w ogólnej wartości transakcji przeprowadzonych przy użyciu kart płatniczych wyniósł 42,4%.

W II kwartale 2018 r. średnia wartość transakcji (gotówkowych oraz bezgotówkowych) przepro- wadzonej przy użyciu karty płatniczej wyniosła 132,2 zł, czyli pozostała niemal na tym samym poziomie co w poprzednim kwartale (132,5 zł). Innym wskaźnikiem charakteryzującym zachowa- nia użytkowników kart płatniczych jest średnia liczba transakcji przeprowadzanych pojedynczą
kartą. W II kwartale 2018 r. na jedną kartę przypadało średnio 33,68 przeprowadzonych transakcji (w poprzednim kwartale było to średnio 30,68 transakcji).

       3.3. Transakcje bezgotówkowe

           3.3.1. Dane pochodzące z sektora bankowego


W II kwartale 2018 r. według danych przekazanych przez banki, transakcji bezgotówkowych prze- prowadzono 1,169 mld, czyli więcej o 124 mln transakcji niż w poprzednim kwartale, co stanowiło znaczący wzrost o 12% (wykres nr 3.6).

Łączna liczba transakcji bezgotówkowych w kwartale po raz kolejny na poziomie ponad 1 miliarda pozytywnie świadczy o możliwościach rozwoju obrotu bezgotówkowego w naszym kraju. Po- nadto wskaźnik liczby transakcji bezgotówkowych w dłuższym okresie obserwacji wykazuje ten- dencję rosnącą. I tak, porównując II kwartał 2018 r. do analogicznego okresu w 2017 r., liczba trans- akcji była większa o 21%, a porównując do 2016 r., była większa o 44%. Dane jednoznacznie wska- zują, że na rynku polskim rośnie skłonność klientów do realizowania płatności bezgotówkowych
przy użyciu kart płatniczych. Wzrost liczby transakcji bezgotówkowych jest przede wszystkim re- zultatem coraz bardziej powszechnego korzystania z kart zbliżeniowych oraz rosnącej sieci akcep- tacji kart.



Wykres 3.6 Liczba (w mln) transakcji bezgotówkowych w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.




Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

Według danych z banków, w II kwartale 2018 r. przy użyciu kart dokonano na rynku polskim transakcji bezgotówkowych na łączną kwotę 76 mld zł, co w porównaniu do poprzedniego kwar- tału stanowiło zwiększenie o 7,8 mld zł (znaczący wzrost o 11%). Wskaźnik wartości transakcji bezgotówkowych w długim okresie czasu wykazuje stałą tendencję rosnącą. I tak, porównując II kwartał 2018 r. do analogicznego okresu w 2017 r., można zaobserwować, iż wartość transakcji wzrosła o 17%, a na przestrzeni dwóch lat wzrosła o 39% (wykres nr 3.7).

Wykres 3.7 Wartość (w mld zł) transakcji bezgotówkowych w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.




Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych


Średnia  liczba  transakcji  bezgotówkowych  przeprowadzonych  pojedynczą   kartą  płatniczą
w II kwartale 2018 r. wyniosła 29, podczas gdy w poprzednim kwartale wyniosła 26,4. Na prze- strzeni dłuższego okresu zauważalny jest wzrost omawianego wskaźnika, co potwierdza skłon- ność klientów do coraz częstszego wykorzystywania kart płatniczych (wykres nr 3.8).

W II kwartale 2018 r. średnia wartość transakcji bezgotówkowej przeprowadzonej przy użyciu karty wynosiła 65 zł, czyli nieco mniej niż w poprzednim kwartale (65,3 zł).


Wykres 3.8 Średnia liczba transakcji bezgotówkowych realizowanych pojedynczą kartą płatniczą w kolejnych kwartałach od I kwartału 2010 r.




Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

           3.3.2. Dane od agentów rozliczeniowych


Drugim źródłem informacji o transakcjach przeprowadzonych przy użyciu kart płatniczych są agenci rozliczeniowi działający na rynku polskim. Rejestrują oni transakcje przeprowadzane
w punktach handlowo-usługowych akceptujących elektroniczne instrumenty płatnicze na terenie kraju przez klientów polskich oraz zagranicznych. Są to głównie transakcje o charakterze bezgo- tówkowym, przeprowadzane w terminalach POS bądź za pośrednictwem Internetu, ale również transakcje gotówkowe w formie wypłat sklepowych cash back (o nich szerzej w podrozdz. 4.5.).

Z danych uzyskanych od agentów rozliczeniowych wynika, że w II kwartale 2018 r. zarejestro- wano 1,157 mld transakcji czyli więcej o 129 mln (wzrost o 12,6%) w porównaniu do poprzedniego kwartału. Wskaźnik liczby transakcji wykazuje tendencję rosnącą również w długim okresie. I tak, liczba transakcji wzrosła o 22% na przestrzeni ostatniego roku oraz wzrosła o 48% na przestrzeni dwóch ostatnich lat (wykres nr 3.9).



Wykres 3.9 Liczba (w mln szt.) operacji bezgotówkowych rozliczanych przez agentów rozlicze- niowych w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.



Źródło: dane od agentów rozliczeniowych


Łączna wartość transakcji bezgotówkowych zarejestrowanych przez agentów rozliczeniowych w II kwartale 2018 r. wynosiła 74,6 mld zł i w porównaniu do kwartału poprzedniego zwiększyła
się o 8,8 mld zł, co oznacza znaczący wzrost o 13,4% (wykres nr 3.10). Wartość transakcji bezgo-
tówkowych w długim okresie także wzrasta. I tak, na przestrzeni ostatniego roku liczba transakcji
wzrosła o 19%, a na przestrzeni dwóch ostatnich lat o 44%.

Wykres 3.10 Wartość (w mld zł) operacji bezgotówkowych rozliczanych przez agentów rozlicze- niowych w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.




Źródło: dane od agentów rozliczeniowych


W II kwartale 2018 r. średnia wartość pojedynczej transakcji bezgotówkowej wyniosła 65 zł. W ana- logicznych kwartałach lat poprzednich, tj. w II kwartale 2017 r. oraz 2016 r., wynosiła 66 zł. Biorąc pod uwagę dłuższy horyzont czasowy, czyli okres od 2003 r., odnotowano trend spadkowy tego wskaźnika, co świadczy o używaniu kart do realizacji coraz większej liczby transakcji na coraz mniejsze kwoty (wykres nr 3.11).

Wykres 3.11 Średnia wartość (w zł) pojedynczej transakcji bezgotówkowej rejestrowanej przez agentów rozliczeniowych w kolejnych kwartałach od IV kwartału 2003 r.




Źródło: dane od agentów rozliczeniowych

Dynamicznie rozwijającym się sektorem płatności są płatności w Internecie. W II kwartale 2018 r. kartami płatniczymi w Internecie zrealizowano 17,5 mln transakcji. Liczba transakcji była większa niż w poprzedzającym kwartale o 1,2 mln transakcji, co oznacza wzrost o 7% (wykres nr 3.12). Udział transakcji internetowych w ogólnej liczbie płatności bezgotówkowych wyniósł 1,5%, czyli był mniejszy w porównaniu do poprzedniego kwartału (1,6%).

Wykres 3.12  Liczba (w mln) transakcji przeprowadzanych przy użyciu kart w Internecie w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.
20
mln

15


10
9,4 9,8
5





11,8 11,6 12,3 12,8



16,4 16,3


17,5

0
2016
Q2

2016
Q3

2016
Q4

2017
Q1

2017
Q2

2017
Q3

2017
Q4

2018
Q1

2018
Q2

Źródło: dane od agentów rozliczeniowych

Na uwagę zasługuje fakt, że w II kwartale 2018 r. klienci dokonali transakcji w Internecie o łącznej wartości 2,9 mld zł (wykres 3.13). Udział transakcji w Internecie w całości transakcji bezgotówko- wych nieznacznie zmalał i wyniósł 3,9% (w poprzednim kwartale wynosił 4%).


Wykres 3.13  Wartość (w mld zł) transakcji przeprowadzanych przy użyciu kart w Internecie w kolej- nych kwartałach od II kwartału 2016 r.


















Źródło: dane od agentów rozliczeniowych



3.4. Transakcje zbliżeniowe kartami płatniczymi

Na przestrzeni ostatnich lat na rynku polskim nastąpiła prawdziwa rewolucja w sposobie korzy- stania z kart płatniczych, polegająca na ogromnym wzroście liczby kart zbliżeniowych oraz wzro- ście transakcji zbliżeniowych.

Obecnie karty zbliżeniowe stanowią 81,7% wszystkich kart płatniczych w Polsce. Na koniec czerwca 2018 r. wydanych było 32,9 mln kart płatniczych z funkcją płatności zbliżeniowej.

Na koniec czerwca 2018 r. wszystkich zbliżeniowych instrumentów płatniczych, bazujących na kartach płatniczych - wliczając w to także: gadżety, stickery czy karty zainstalowane w telefonie - było łącznie 34 mln. W II kwartale br. przybyło ich 1,1mln, co stanowi wzrost o 3,3%.


W II kwartale 2018 r. kartami płatniczymi w formie zbliżeniowej przeprowadzono 869,2 mln trans- akcji bezgotówkowych (wykres 3.14). W porównaniu do poprzedniego kwartału (755,7 mln) od- notowano wzrost liczby transakcji o 113,5 mln, co stanowi wzrost o 15%. W II kwartale 2018 r. udział płatności zbliżeniowych w ogólnej liczbie bezgotówkowych płatności kartowych wynosił
74,3% (w poprzednim okresie wynosił 72,3%), czyli na przestrzeni dłuższego okresu obserwowany jest stały wzrost tego wskaźnika.


Łączna wartość przeprowadzonych transakcji wyniosła 44,5 mld zł. W porównaniu do kwartału poprzedniego wartość bezgotówkowych transakcji zbliżeniowych zwiększyła się o 6,2 mld zł , co stanowi wzrost o 16%. Udział transakcji zbliżeniowych w całości obrotów bezgotówkowych prze- prowadzanych kartami płatniczymi wyniósł 58,5% (w poprzednim okresie wynosił 56,1%). Rów- nież ten wskaźnik na przestrzeni dłuższego okresu wykazuje tendencję rosnącą (wykres nr 3.15).


Wykres 3.14  Liczba (w mln) transakcji bezgotówkowych przeprowadzanych przy użyciu kart zbliże- niowych oraz udział transakcji zbliżeniowych w liczbie wszystkich transakcji bezgo- tówkowych kartami w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.




Wykres 3.15  Wartość (w mld zł) transakcji bezgotówkowych przeprowadzanych przy użyciu kart zbliżeniowych oraz udział transakcji zbliżeniowych w wartości wszystkich transakcji
bezgotówkowych kartami w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.





















Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych

W II kwartale 2018 r. średnia wartość pojedynczej transakcji zbliżeniowej wyniosła 51,2 zł. W po- przednim kwartale wskaźnik ten wynosił 50,7 zł. Biorąc pod uwagę dłuższy horyzont czasowy, do III kwartału 2016 r. widoczna była tendencja ustabilizowania średniej wartości w granicach 38 – 42 zł, natomiast w ostatnich trzech analizowanych kwartałach wartość ta przekroczyła granicę 50 zł (wykres nr 3.16). Zaobserwowana zmiana, czyli wzrost średniej wartości transakcji zbliżenio- wych przeprowadzanych przez klientów, może wynikać z faktu, że transakcje zbliżeniowe rozpo- wszechniły się ponad model detalicznych płatności niskokwotowych, tj. ograniczonych górnym


limitem 50 zł bez konieczności użycia PIN. Powszechność wykorzystywania płatności zbliżenio-
wych odnosi się zatem zarówno do płatności niskokwotowych (o wartości poniżej 50 zł), jak i płat- ności o wartości wykraczającej poza limit 50 zł dokonywanych przy użyciu karty.


Wykres 3.16  Średnia wartość (w zł) pojedynczej transakcji kartą płatniczą przeprowadzonej w for- mie zbliżeniowej w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.



Źródło: dane od banków-wydawców kart płatniczych



   4. Infrastruktura rynku kart płatniczych


       4.1. Bankomaty


Według danych otrzymywanych od banków i niebankowych operatorów bankomatów, w ostat- nich kwartałach systematycznie spadała liczba bankomatów. Od końca marca 2017 r. do końca marca 2018 r. liczba dostępnych w Polsce bankomatów zmniejszyła się łącznie o 545 bankomatów. W drugim kwartale 2018 r. tendencja ta została zahamowana. Na koniec czerwca 2018 r. liczba bankomatów w Polsce wynosiła 23.303 szt. i na przestrzeni kwartału zwiększyła się o 97 urządzeń (wykres nr 4.1), co oznacza wzrost o 0,4%.


Wykres 4.1 Liczba bankomatów w kolejnych kwartałach od I kwartału 2017 r.





















Źródło: dane od banków i niebankowych operatorów bankomatów



W II kwartale 2018 r. w bankomatach na terenie kraju odnotowano 172,7 mln transakcji wypłat gotówki. W porównaniu do poprzedniego kwartału odnotowano zwiększenie liczby takich wypłat o 14,4 mln, co stanowiło wzrost o 9% (wykres nr 4.2).



Wykres 4.2 Liczba (w mln) transakcji wypłaty gotówki przeprowadzanych w bankomatach w kolej- nych kwartałach od II kwartału 2016 r.




Źródło: dane od operatorów bankomatów

W II kwartale 2018 r. wypłaty gotówki w bankomatach opiewały na łączną kwotę 85,1 mld zł, czyli więcej o 8,8 mld zł niż w kwartale poprzednim (wzrost o 11,5%) (wykres nr 4.3).

Wykres 4.3 Wartość (w mld zł) transakcji wypłaty gotówki przeprowadzonych w bankomatach w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.

90
80 mld zł
70 77,9 81,9 79,3

60

50

40

30

20

10

0




73,7


82,6


85,4 83,5



76,3


85,1
2016
Q2
2016
Q3
2016
Q4
2017
Q1
2017
Q2
2017
Q3
2017
Q4
2018
Q1
2018
Q2


Źródło: dane od operatorów bankomatów
Średnia wartość pojedynczej transakcji wypłaty gotówki w bankomacie wynosiła blisko 493 zł, czyli była większa niż w poprzednim kwartale (482 zł). Średnią wartość pojedynczej wypłaty rea- lizowanej w bankomacie na przestrzeni kolejnych kwartałów od 2010 r. przedstawiono na wykre- sie nr 4.4.
Wzrósł także wskaźnik częstości wypłat. W II kwartale 2018 r. dziennie jeden bankomat realizował średnio 81 wypłat gotówkowych (w poprzednim kwartale wskaźnik ten wynosił 76).



Wykres 4.4 Średnia wartość (w zł) transakcji wypłaty gotówki przeprowadzonej w bankomatach w kolejnych kwartałach od I kwartału 2010 r.


500

400



369 374 375 369 378

408 423 468
493

300

200

100

0




Źródło: dane od operatorów bankomatów



       4.2. Akceptanci


Z danych uzyskanych od agentów rozliczeniowych wynika, iż na koniec czerwca 2018 r. na rynku polskim łącznie funkcjonowało 329,5 tys. akceptantów. W II kwartale 2018 r., w porównaniu do kwartału poprzedniego, liczba akceptantów zwiększyła się o 33 tys., co stanowiło wzrost o 11% (wykres nr 4.5). Liczba akceptantów w kolejnych kwartałach od kilku lat systematycznie rośnie. I tak, w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy liczba akceptantów zwiększyła się o 81 tys., co stano- wiło wzrost o 32%.

Wykres 4.5 Liczba akceptantów (w tys. szt.) na koniec kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r.


Źródło: dane od agentów rozliczeniowych


       4.3. Punkty handlowo-usługowe


Z danych uzyskanych od agentów rozliczeniowych wynika, iż na koniec czerwca 2018 r. na rynku polskim łącznie funkcjonowało 547,5 tys. punktów handlowo-usługowych akceptujących płatno- ści dokonywane przy użyciu kart płatniczych. W porównaniu do poprzedniego kwartału, liczba

punktów handlowo-usługowych w II kwartale 2018 r. zwiększyła się o 35 tys. placówek, tj. wzrosła o 6,8%. Liczba punktów handlowo-usługowych od kilku lat rośnie. Wzrost tego wskaźnika cha- rakteryzuje dostępność sieci akceptacji dla potencjalnych klientów posługujących się bezgotówko- wymi instrumentami  płatniczymi. W ciągu ostatniego roku liczba punktów handlowo-usługo- wych akceptujących płatności zwiększyła się o 89 tys. nowych placówek, co oznacza wzrost o 19% (wykres nr 4.6).


Wykres 4.6 Liczba (w tys.) punktów handlowo-usługowych akceptujących płatności kartowe na koniec kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r.




















Źródło: dane od agentów rozliczeniowych


       4.4. Terminale POS


Na rynku akceptacji kart płatniczych zachodzą pozytywne zmiany, których odzwierciedleniem jest także systematyczny wzrost liczby terminali. Według danych przekazywanych przez agentów rozliczeniowych, na rynku polskim na koniec czerwca 2018 r. funkcjonowało łącznie 704,9 termi- nali POS. W porównaniu do poprzedniego kwartału było ich więcej o 50 tys. szt., co oznacza wzrost o 7,6% (wykres nr 4.7). Na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy liczba terminali POS na rynku polskim zwiększyła się o 131 tys. urządzeń, co stanowi wzrost o 20%.

Należy zauważyć, że wzrost sieci akceptacji następuje głównie poprzez rozpoczęcie akceptacji kart przez mniejszych akceptantów, na co niewątpliwie ma wpływ działalności Fundacji Polska Bezgo- tówkowa oferującej bezpłatne terminale płatnicze dla podmiotów, które dotychczas przyjmowały wyłącznie płatności gotówkowe.



Wykres 4.7 Liczba (w tys.) terminali POS  na koniec kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r.


















Źródło: dane od agentów rozliczeniowych

Rozwój rynku akceptacji następuje także pod względem przystosowania do korzystania przez klientów z płatności zbliżeniowych. Wskaźnikiem potwierdzającym zachodzące pozytywne zmiany jest rosnąca liczba terminali przystosowanych do obsługi kart zbliżeniowych. Na podsta- wie danych pozyskanych przez NBP od agentów rozliczeniowych, na koniec czerwca 2018 r. było
w Polsce 697,7,6 tys. terminali wyposażonych w funkcję zbliżeniową, co w porównaniu do kwar- tału poprzedniego stanowi wzrost o 8% (50 tys. nowych terminali zbliżeniowych). Wskaźnik na- sycenia rynku w Polsce terminalami zbliżeniowymi osiągnął rekordowy jak do tej pory poziom 99%. Liczbę terminali obsługujących karty w technologii zbliżeniowej oraz udział, jaki stanowią w liczbie wszystkich terminali POS dostępnych na rynku polskim, na przestrzeni kolejnych kwar- tałów od II kwartału 2016 r. przedstawia wykres nr 4.8.

Wykres 4.8 Liczba (w tys.) terminali POS przystosowanych do akceptacji kart zbliżeniowych na koniec kolejnych kwartałów od II kwartału 2016 r.




















Źródło: dane od agentów rozliczeniowych


       4.5. Punkty oferujące wypłaty sklepowe (cash back)

Od roku 2006 na rynku polskim jest dostępna usługa cash back, która umożliwia posiadaczom kart wypłatę gotówki przy okazji płacenia za zakupy w placówce handlowej. Użytkownicy kart mogą
wypłacić dowolną kwotę w gotówce (dla kart Mastercard obowiązuje górny limit 500 zł, a dla kart VISA obowiązuje górny limit 300 zł) w ramach usługi cash back, niezależnie od wysokości transakcji
bezgotówkowej dokonanej kartą.


Na koniec czerwca 2018 r. wypłatę sklepową (cash back) oferowało swoim klientom około 156,4 tys. placówek handlowych (sklepy i supermarkety, stacje benzynowe, hotele, salony prasowe i inne
punkty handlowo-usługowe). Oznacza to, że w okresie II kwartału 2018 r. liczba takich placówek wzrosła o 18 tys. kolejnych punktów, co stanowi wzrost o 13% (wykres nr 4.9).


Wykres 4.9 Liczba (w tys.) placówek handlowo-usługowych oferujących wypłatę sklepową (cash back) w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.

















Źródło: dane od agentów rozliczeniowych

Według danych uzyskanych przez NBP od agentów rozliczeniowych na rynku polskim znajdo- wało się 225,2 tys. terminali przystosowanych do obsługi wypłat sklepowych. Oznacza to, iż na
przestrzeni kwartału przybyło ich 40,7 tys., co stanowi wzrost o 21%.

Na przestrzeni II kwartału 2018 r. dokonano 4,5 mln wypłat sklepowych (cash back) i było ich o 616 tys. więcej niż poprzednim kwartale, co stanowiło wzrost o 16% (wykres nr 4.10).



Wykres 4.10 Liczba (w mln) wypłat sklepowych (cash back) w kolejnych kwartałach od II kwartału 2016 r.



Źródło: dane od agentów rozliczeniowych

W II kwartale 2018 r. wartość wypłat sklepowych wyniosła 507,6 mln zł, tj. więcej o 68,4 mln zł w porównaniu do poprzedniego kwartału, co stanowi wzrost o 16% (wykres nr 4.11).



Wykres 4.11 Wartość (w mln zł) wypłat sklepowych (cash back) w kolejnych kwartałach od II kwar- tału 2016 r.




















Źródło: dane od agentów rozliczeniowych

Średnia wartość pojedynczej transakcji wypłaty sklepowej dokonywanej przy użyciu karty wyno- siła 112 zł (wykres nr 4.12). Wartość średniej pojedynczej wypłaty pozostała na tym samym pozio- mie co w poprzednim kwartale. Na przestrzeni dłuższego okresu, wartość średnia waha się w granicach od 94 zł do 117 zł. Rynek polski potwierdził prawidłowość, zaobserwowaną również na


innych rynkach, iż wypłaty sklepowe są wykorzystywane przez klientów jako bieżące uzupełnie- nie płynności portfela. Można zatem potwierdzić, iż wypłata sklepowa (cash back) z założenia nie konkuruje z wypłatami dokonywanymi w bankomatach.


Wykres 4.12 Średnia wartość (w zł) pojedynczej wypłaty sklepowej (cash back) w kolejnych kwartałach od I kwartału 2007 r.




Źródło: dane od agentów rozliczeniowych


Zestaw podstawowych wskaźników charakteryzujących liczbę i wartość transakcji realizowanych przy użyciu kart płatniczych na rynku polskim zaprezentowano w tabelach zamieszczonych w dalszej części opracowania jako załączniki nr 1 - 7 od str. 32 do str. 38.



Dodatkowo, szczegółowe dane dotyczące kart płatniczych w Polsce na przestrzeni kilkunastu ostatnich lat są publikowane na stronie www.nbp.pl w katalogu: System płatniczy > Dane i analizy
-> Karty płatnicze.




Opracowała Magdalena Rabong Ekspert, Wydział Analiz i Badań Departament Systemu Płatniczego NBP



Załącznik 1. Liczba kart płatniczych



Tabela 1. Liczba kart płatniczych w I oraz II kwartale 2018 r. (według danych otrzymanych od banków)

LICZBA KART PŁATNICZYCH 2018  Q1 ZMIANA ZMIANA% 2018  Q2


Karty dla klientów indywidualnych 35 528 356 + 633 tys.  + 2% 36 161 404
Udział % 89,7%
89,8%



Karty dla klientów biznesowych 4 062 488 + 24,9 tys.  +0,6% 4 087 403
Udział % 10,3% 10,2%


Karty debetowe
31 053 749
+ 656 tys.
 + 2%
31 709 921
Udział %
78,4%


78,8%





Karty kredytowe

5 856 054

+ 0,6 tys.

 +0,01%

5 856 665
Udział %
14,8%


14,6%





Karty obciążeniowe

238 939

- 5 tys.

 -2%

233 943
Udział %
0,6%


0,6%










Karty z paskiem magnetycznym oraz mikroprocesorem
36 537 074
+ 538 tys.
 + 1,5%
37 074 949
Udział %
92,3%


92,1%

Karty tylko z paskiem magnetycznym

2 009 463 + 12 tys.  +0,6% 2 021 531
Udział % 5,1%  5,0%

Karty wirtualne
556 517 + 119 tys.  + 21% 675 501
Udział % 1,4%
1,7%

Karty tylko z mikroprocesorem EMV 472 052 - 2,5 tys.  -0,5% 469 559
Udział % 1,2%
1,2%

Karty z mikroprocesorem innym niż EMV 15 738 - 8,5 tys.  -54% 7 267
Udział % 0,04%  0,02%

OGÓŁEM: 39 590 844 + 658 tys.  +1,7% 40 248 807



Załącznik 2. Liczba transakcji kartami



Tabela 2. Liczba transakcji kartowych w I oraz II kwartale 2018 r. (według danych otrzymanych od banków)




LICZBA TRANSAKCJI KARTOWYCH 2018  Q1 ZMIANA ZMIANA% 2018  Q2



Karty dla klientów indywidualnych 1 171 401 405 + 136 mln  + 12% 1 307 746 911
Udział % 96,4%  96,5%


Karty dla klientów biznesowych 43 406 281 +4,4 mln  +10% 47 780 370
Udział % 3,6% 3,5%


Transakcje bezgotówkowe 1 044 844 932 + 124 mln  +12% 1 169 144 296
Udział % 86,0%
86,3%



Transakcje gotówkowe 169 962 754 + 16,43 mln  +10% 186 382 985
Udział % 14,0% 13,7%


Transakcje w kraju 1 168 113 525 +134 mln  + 11% 1 302 350 107
Udział % 96,2%
96,1%


Transakcje poza krajem

46 694 161

+ 6,5 mln

 +14%

53 177 174
Udział %
3,8%


3,9%



Karty debetowe


1 109 122 123


+ 131 mln


 +12%


1 239 759 923
Udział %
91,3%


91,5%





Karty kredytowe 98 035 773 + 9,4 mln  + 10% 107 481 969
Udział % 8,1%
7,9%

Karty obciążeniowe 2 811 661 + 126 tys.  + 5% 2 938 076
Udział % 0,2%  0,2%


Karty przedpłacone 4 838 129 509 tys.  + 11% 5 347 313
Udział % 0,4%
0,4%

OGÓŁEM: 1 214 807 686 + 140, 7 mln  +12% 1 355 527 281


Średnia liczba transakcji przypadająca na jedną
kartę 30,68  33,68



Załącznik 3. Wartość transakcji kartami



Tabela 3. Wartość transakcji kartowych w I oraz II kwartale 2018 r. (według danych otrzymanych od ban- ków)





WARTOŚĆ TRANSAKCJI KARTOWYCH
(zł) 2018  Q1 ZMIANA ZMIANA% 2018  Q2


Karty dla klientów indywidualnych 136 689 027 949 + 15,9 mld  + 12% 152 630 090 608
Udział % 84,9%
85,2%


Karty dla klientów biznesowych 24 225 279 554 + 2,3 mld  + 9% 26 518 779 118
Udział % 15,1% 14,8%


Transakcje bezgotówkowe 68 272 629 884 + 7,8 mld  + 11% 76 029 807 422
Udział % 42,4%
42,4%


Transakcje gotówkowe 92 641 677 619 + 10,5 mld  + 11% 103 119 062 304
Udział % 57,6% 57,6%


Transakcje w kraju 153 015 987 781 + 17,2 mld  + 11% 170 259 181 088
Udział % 95,1%
95,0%


Transakcje poza krajem

7 898 319 722

+ 1 mld

 + 13%

8 889 688 638
Udział %
4,9%


5,0%


Karty debetowe

148 316 475 433

+ 17,1 mld

 + 12%

165 434 771 592
Udział %
92,2%


92,3%





Karty kredytowe 10 761 471 464 + 1 mld  + 9% 11 773 394 996
Udział % 6,7%
6,6%

Karty obciążeniowe 1 046 642 974 + 68 mln  + 6% 1 114 365 928
Udział % 0,7%
0,6%

Karty przedpłacone 789 717 632 + 37 mln  + 5% 826 337 210
Udział % 0,5%
0,5%

OGÓŁEM: 160 914 307 503 + 18,2 mld  +11% 179 148 869 726

Średnia wartość pojedynczej transakcji 132,5  132,2



Załącznik 4. Bezgotówkowe oraz gotówkowe
transakcje kartami płatniczymi



Tabela 4. Transakcje kartowe bezgotówkowe oraz gotówkowe w I oraz II kwartale 2018 r. (według danych otrzymanych od banków)




2018  Q1
ZMIANA
ZMIANA%
2018  Q2

BEZGOTÓWKOWE TRANSAKCJE KARTAMI PŁAT.

Liczba transakcji

1 044 844 932

+  124 mln

 + 12%

1 169 144 296
Udział % w ogólnej liczbie transakcji kartami
86,0%

86,3%
w tym:



w tym:


Urządzenia akceptujące karty płatnicze 1 001 635 222 + 121,7 mln  + 12% 1 123 359 799
Card not present 43 209 710 + 2,6 mln  + 6% 45 784 497


Transakcje w kraju 1 000 800 722 + 118,4 mln  + 12% 1 119 184 174
Transakcje poza krajem 44 044 210 + 5,9 mln  + 13% 49 960 122


Wartość transakcji (w zł)

68 272 629 884

+ 7,8 mld

 + 11%

76 029 807 422
Udział % w ogólnej wartości transakcji kartami
42,4%

42,4%

Średnia liczba transakcji przypadająca na jedną kartę 26,39  29,05


Średnia wartość pojedynczej transakcji (zł)

65,3



65,0

GOTÓWKOWE TRANSAKCJE KARTAMI PŁAT.

Liczba transakcji

169 962 754

+ 16,4 mln

 + 10%

186 382 985
Udział % w ogólnej liczbie transakcji kartami
14,0%

13,7%
 w tym: Bankomaty (wypłaty) 156 528 699 + 15,2 mln  + 10% 171 717 224
Kasy banku (wypłaty) 1 066 848 - 30 tys.  - 3% 1 036 751
Wypłaty sklepowe (cash back) 3 929 226 + 616 tys.  + 16% 4 544 871
w tym:


Transakcje w kraju 167 312 803 + 15,9 mln  + 10% 183 165 933
Transakcje poza krajem 2 649 951 + 0,6 mln  + 21% 3 217 052


Wartość transakcji (w zł)

92 641 677 619

+ 10,5 mld

 + 11%

103 119 062 304
Udział  % w ogólnej wartości transakcji kartami
57,6%

57,6%

Średnia liczba transakcji przypadająca na jedną kartę

4,29



4,63

Średnia wartość pojedynczej transakcji (zł)

545,1



553,3



Załącznik 5. Karty płatnicze zbliżeniowe


Tabela 5. Płatności zbliżeniowe kartami płatniczym - liczba kart, liczba transakcji oraz wartość transakcji (według danych otrzymanych od banków) oraz infrastruktura terminali płatniczych przystosowanych do płatności zbliżeniowych (według danych otrzymanych od agentów rozliczeniowych) w I oraz II kwartale 2018 r.


2018  Q1 ZMIANA ZMIANA% 2018  Q1


PŁATNOŚCI KARTAMI PŁATNICZYMI ZBLIŻENIOWYMI



Liczba kart z funkcją zbliżeniową


31 903 212


+ 996 tys.


 +3%


32 899 100
Udział % kart zbliżeniowych w ogólnej liczbie
kart płatniczych
80,6%

81,7%



Liczba terminali zbliżeniowych


647 959


+50 tys.


 +8%


697 705
Udział % terminali zbliżeniowych w ogólnej licz-
bie terminali
98,9%

99,0%


Liczba transakcji zbliżeniowych 755 668 882 + 113,5 mln  + 15% 869 150 326
Udział % transakcji zbliżeniowych w ogólnej liczbie tr. bezgotówkowych
72,3%  74,3%



Wartość transakcji zbliżeniowych


38 288 417 523


+ 6,2 mld


 + 16%


44 471 301 379
Udział % transakcji zbliżeniowych w ogólnej
wartości tr. bezgotówkowych
56,1%

58,5%

Średnia wartość pojedynczej transakcji zbliże-
niowej (zł) 50,7  51,2



Załącznik 6. Wypłaty gotówki w bankomatach
oraz wypłaty sklepowe (cash back)


Tabela 6. Wypłaty w bankomatach (według danych od operatorów bankomatów) oraz wypłaty sklepowe
cash back (według danych z banków) w I oraz II kwartale 2018 r.


2018  Q1

ZMIANA

ZMIANA%

2018  Q2

BANKOMATY

Liczba bankomatów

23 206

97

 + 0,4%

23 303

Liczba wypłat  w bankomacie
158 286 073
+ 14,4 mln
 + 9%
172 709 605

Wartość wypłat  w bankomacie (w zł)

76 295 876 506

+ 8,8 mld

 + 11,5%

85 102 094 767

Średnia wartość wypłaty w bankomacie (zł)

482



493
Średnia dzienna liczba wypłat przypadająca na pojedynczy bankomat

75,79



81,44

Wypłaty sklepowe (cash back)





Liczba placówek handlowo-usługowych

138 275

+ 18 tys.

 + 13%

156 374

Liczba terminali

184 553

+ 40,7 tys.

 + 22%

225 277

Liczba transakcji

3 929 226

+ 616 tys.

 + 16%

4 544 871

Wartość transakcji (zł)

439 203 129

+ 68,4 mln

 + 16%

507 623 036

Średnia wartość pojedynczej transakcji (zł)

112



112



Załącznik 7. Rynek akceptacji kart płatniczych
wg danych od agentów rozliczeniowych



Tabela 7.  Wykorzystanie elektronicznych instrumentów płatniczych w I oraz II kwartale 2018 r. (według danych przekazanych przez agentów rozliczeniowych)


2018  Q1

ZMIANA

ZMIANA%

2018  Q2
R yn ek akc ept acji ka rt pła t n icz ych
Liczba akceptantów
296 146
+ 33 tys.
 + 11%
329 546
Liczba punktów handlowo-usługowych
512 905
+ 35 tys.
 + 7%
547 545
Liczba urządzeń akceptujących elektroniczne instr. płatnicze
655 378
+ 50 tys.
 + 8%
704 877
Liczba transakcji
1 027 402 296
+ 129 mln
 + 13%
1 156 772 305
Wartość transakcji (zł)
65 820 587 736
+ 8,8 mld
 + 13%
74 635 480 834
Średnia wartość pojedynczej transakcji (zł)
64,1


64,5
Średnia dzienna liczba transakcji przypadająca na pojedyncze urządzenie akceptujące elektroniczne instrumenty płatnicze

17,4



18,0
TERMINALE POS
Liczba akceptantów

272 215
+ 32 tys.
 + 12%
304 262
Liczba punktów handlowo-usługowych wyposażonych w ter- minale

Liczba urządzeń

Liczba transakcji

Wartość transakcji (zł)

Średnia wartość pojedynczej transakcji (zł)

Średnia dzienna liczba transakcji przypadająca na terminal

Płatności w Internecie

Liczba akceptantów 23 931 + 1,3 tys.  + 6% 25 284

Liczba punktów handlowo-usługowych wyposażonych w ter- minale

40 012 + 1,6 tys.  + 4% 41 619


Liczba transakcji

16 328 725

+ 1,2 mln
 + 7%

17 495 805
Udział%  transakcji w całości  transakcji bezgotówkowych
1,6%

1,5%

Wartość transakcji (zł)

2 615 161 797

+ 266 mln
 + 10%

2 881 080 210
Udział%  transakcji w całości  transakcji bezgotówkowych
4,0%

3,9%
Średnia wartość pojedynczej transakcji (zł)
160


165
Średnia dzienna liczba transakcji
181 430


192 262



Spis wykresów
Wykres 2.1 Liczba kart płatniczych (w mln szt.) w Polsce na koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r. 4
Wykres 2.2 Struktura wydanych kart według poszczególnych systemów kartowych - stan na koniec IV kwartału 2017 r. oraz I kwartału 2018 r. 5
Wykres 2.3 Struktura wydanych kart w podziale na karty debetowe, kredytowe, obciążeniowe oraz przedpłacone - stan na koniec IV kwartału 2017 r. i I kwartału 2018 r. 5
Wykres 2.4 Liczba kart debetowych na koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r. 6
Wykres 2.5 Liczba kart kredytowych na koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r. 7
Wykres 2.6 Wskaźniki udziału kredytów zagrożonych w wybranych kategoriach kredytów w
kolejnych miesiącach od stycznia 2016 r. 8
Wykres 2.7 Liczba kart obciążeniowych na koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r. 8
Wykres 2.8 Liczba kart przedpłaconych na koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r. 9
Wykres 2.9 Struktura kart w podziale według technologii zapisu danych w IV kwartale 2017 r. i I
kwartale 2018 r. 10
Wykres 2.10 Liczba kart z paskiem magnetycznym i z mikroprocesorem na koniec kolejnych
kwartałów od I kwartału 2016 r. 10
Wykres 2.11 Liczba kart tylko z paskiem magnetycznym na koniec kolejnych kwartałów  od I
kwartału 2016 r. 11
Wykres 2.12 Liczba wyemitowanych kart zbliżeniowych oraz udział kart zbliżeniowych w liczbie
wszystkich kart płatniczych na koniec kolejnych kwartałów od III kwartału 2015 r.
..............................................................................................................................................   12
Wykres 3.1 Liczba (w mln) transakcji kartami w kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. 13
Wykres 3.2 Struktura liczby przeprowadzonych transakcji przy użyciu kart w IV kwartale 2017 r.
i I kwartale 2018 r. 14
Wykres 3.3 Udział transakcji bezgotówkowych i gotówkowych w ogólnej liczbie transakcji
przeprowadzonych przy użyciu kart płatniczych w I kwartale 2017 r. oraz 2018 r. 14
Wykres 3.4 Wartość (w mld zł) transakcji kartami w kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. 15
Wykres 3.5 Udział wartości transakcji bezgotówkowych i gotówkowych przeprowadzonych przy
użyciu kart płatniczych w I kwartale 2017 r. oraz 2018 r. 15
Wykres 3.6 Liczba (w mln) transakcji bezgotówkowych w kolejnych kwartałach od I kwartału
2016 r. 17
Wykres 3.7 Wartość ( w mld zł) transakcji bezgotówkowych w kolejnych kwartałach od I
kwartału 2016 r. 17
Wykres 3.8 Średnia liczba transakcji bezgotówkowych realizowanych pojedynczą kartą płatniczą
w kolejnych kwartałach od I kwartału 2010 r 18
Wykres 3.9 Liczba (w mln szt.) operacji bezgotówkowych rozliczanych przez agentów
rozliczeniowych w kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. 19


Wykres 3.10 Wartość (w mld zł) operacji bezgotówkowych rozliczanych przez agentów rozliczeniowych w kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. 19
Wykres 3.11 Średnia wartość (w zł) pojedynczej transakcji bezgotówkowej rejestrowanej przez agentów rozliczeniowych w kolejnych kwartałach od IV kwartału 2003 r. 20
Wykres 3.12  Liczba (w mln) transakcji przeprowadzanych przy użyciu kart w Internecie w kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. 20
Wykres 3.13 Wartość (w mld zł) transakcji przeprowadzanych przy użyciu kart w Internecie w kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. 21
Wykres 3.14 Liczba (w mln) transakcji bezgotówkowych przeprowadzanych przy użyciu kart
zbliżeniowych oraz udział transakcji zbliżeniowych w liczbie wszystkich transakcji
bezgotówkowych kartami na koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r 22
Wykres 3.15 Wartość (w mld zł) transakcji bezgotówkowych przeprowadzanych przy użyciu
kart zbliżeniowych oraz udział transakcji zbliżeniowych w wartości wszystkich
transakcji bezgotówkowych kartami na koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r. 22
Wykres 3.16 Średnia wartość (w zł) pojedynczej transakcji kartą płatniczą przeprowadzonej w formie zbliżeniowej w kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. 23
Wykres 4.1 Liczba bankomatów w kolejnych kwartałach od I kwartału 2017 r 24
Wykres 4.2 Liczba (w mln) transakcji wypłaty gotówki przeprowadzanych w bankomatach w
kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. (dane od operatorów bankomatów) 25
Wykres 4.3 Wartość (w mld zł) transakcji wypłaty gotówki przeprowadzonych w bankomatach
w kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. 25
Wykres 4.4 Średnia wartość (w zł) transakcji wypłaty gotówki przeprowadzonej w bankomatach
w kolejnych kwartałach od I kwartału 2010 r 26
Wykres 4.5 Liczba akceptantów (w tys. szt.) na koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r.
..............................................................................................................................................   26
Wykres 4.6 Liczba (w tys.) punktów handlowo-usługowych akceptujących płatności kartowe na
koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r. 27
Wykres 4.7 Liczba (w tys.) terminali POS na koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r.. 28
Wykres 4.8 Liczba (w tys.) terminali POS przystosowanych do akceptacji kart zbliżeniowych na
koniec kolejnych kwartałów od I kwartału 2016 r. 28
Wykres 4.9 Liczba (w tys.) placówek handlowo-usługowych oferujących wypłatę sklepową (cash
back) w kolejnych kwartałach od I kwartału 2016 r. 29
Wykres 4.10 Liczba (w mln) wypłat sklepowych (cash back) w kolejnych kwartałach od I kwartału
2016 r. 30
Wykres 4.11 Wartość (w mln zł) wypłat sklepowych (cash back) w kolejnych kwartałach od I
kwartału 2016 r. 30
Wykres 4.12 Średnia wartość (w zł) pojedynczej wypłaty sklepowej (cash back) w kolejnych
kwartałach od I kwartału 2007 r. 31





















www.nbp.pl















Wróć do spisu treści